N A V I L U G A R I

ಲಲಿತಮಹಲ್ ಗೋಪುರದ ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯೋದಯ...          ಕೆಲವು  ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೊಮಾಛಾಯಾ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆಂದು  ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಸಿಕ್ಕ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ.  ಲಲಿತಮಹಲ್ ಅರಮನೆಯ ಅಸುಪಾಸಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ  ಸೂರ್ಯೋದಯದ ದೃಶ್ಯಗಳು ನನ್ನ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಲಲಿತಮಹಲ್ಲಿನ ಗೋಪುರದ ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯಬಿಂಬವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡರೆ ೨/೩ ನೀತಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದೆನ್ನಿಸಿ, ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಅಡ್ಡಾಡಿ ಕೆಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡೆ.  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹರವಿರುವೆ.         ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ?  ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಂತನಾಪಥವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.  ಸೂರ್ಯನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣುವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದೇವನೇ ಸರಿ.  ಇಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲೊಂದು ಪುರುಷಾಹಂಕಾರವೆನ್ನುವ  ಮರಿಗೋಪುರವಿದೆ !   ಆ ಗೋಪುರದ್ವಯದ  ನಭಚುಂಬೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೇಲಿರುವ ದೇವನು  ಚೋದ್ಯದಿಂದ-ಪರಿಹಾಸದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವನು. ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ - ಎಂದರೆ ಏನೇನೂ ಅರಿಯದ, ತಲೆ-ಬಟ್ಟಲು ಖಾಲಿಯಿರುವ  ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ನರನಿರ್ಮಿ...

        ಹೊರೆ ಹೊತ್ತ ಮಹಿಳೆ...          ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನಾಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ  ಒಂದಾನೊಂದು ಸಂಜೆ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯವಿದು. ತನ್ನ ಹಸು-ಕರುಗಳನ್ನು  ಅಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಮನೆಕಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಿಳೆಯ ಚಿತ್ರ, ಹಿಂದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ[Backlit] ಸ್ವರಸವೆನ್ನಿಸಿತು,  ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಸ್ಮೃತಿಕೋಶ ಸೇರಿತು.          ಈ ಚಿತ್ರವು  ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿರಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ  ನನ್ನ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ: ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಜೆಯ ಹಳದೀ ಬಣ್ಣದ  ಬೆಳಕು ಕೈ ತಪ್ಪಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇವಲ ನೆರಳು-ಬೆಳಕಿನಾಟ ಮಾತ್ರವೇ ವಸ್ತುವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.  ನನ್ನ ಆಶಯವಿರುವುದೇ  ಸಂಜೆಯ ಈ ಹಳದೀ ಬಣ್ಣ, ಹಲವಾರು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ  ಪಡಿಮೂಡುವುದನ್ನು  ಹೇಳಲು.           ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಯಕ್ಕೆಂದೇ ಅನ್ವರ್ಥವಾದ ರಾಗವೊಂದಿದೆ- 'ದೇಶ್ಯ'ವೆಂದು. ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ವಾಚಕರು ಕೇಳಿರಬಹುದು.  'ಮ-ಗ-ರೀ-ಮ-ಪ/ ಮ-ಪ-ನೀ-ನಿ-ಸಾ//' ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ  ಹೊರಳುವ ಆ ರಾಗದ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದೇ ಸೊಗಸು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಜೆ...

        ಕೆಂಪಿನ ಕಲರವ. .          ಚಾಮರಾಜನಗರದ  ಆಚೆ ಸುವರ್ಣಾವತಿ ಜಲಾಶಯವಿರುವುದಷ್ಟೇ? ವಸಂತ-ಗ್ರೀಷ್ಮಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದಾನೊಮ್ಮೆ ಅತ್ತ ಎಡತಾಕಿದ್ದಾಗ  ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯವಿದು.  ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯದ ಬಳಿ ಏನೂ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲವಾದರೂ  ಆ ಮಾರ್ಗದ ಹೆದ್ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ  ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ  ಗುಲ್ಮೊಹರ್ ಮರಗಳ ಸೊಗಸು, ನನ್ನನ್ನು ವಶೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.          ಜಲಾಶಯದ ಮುಂದೆ ಮಣ್ಣುರಸ್ತೆಯಿದೆ. ಹೊರಹರಿವಿನ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ರಸ್ತೆಯದು.  ಅಲ್ಲಿ ಈ ಮರ ನನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾಕ್ಕೆ ಸೆರೆಯಾಯಿತು. ಇಡೀ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಗುರಿದ ಹಸಿರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ಎಡಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೋಡಗಳ ಜಮಾವಣೆಯಿದೆ.  ಪ್ರಾಥಮಿಕವರ್ಣಗಳೆನ್ನಿಸುವ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ನೀಲಿಯಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸೊಗಸೆನ್ನಿಸೀತೆ?  ಇಡೀ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಎಡದಿಂದ  ಆವರಣವೆನ್ನಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವ  ಈ ಗುಲ್ಮೊಹರ್ ಮರವೇ ವಿಜೃಂಭಿಸಿ, ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.  

      ಚಹರೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಖಗಳು?.....          ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯವಿದು.  ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಬಟ್ಟೆಯಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬೊಂಬೆಗಳು  ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಪಾದಶಿರಪರ್ಯಂತ ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪದಂತೆ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು.  ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಂದಿರು  ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ " ನೀನು ಅಂಗಡಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಬೊಂಬೆಯಲ್ಲ; ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಂತಿರುವುದಕ್ಕೆ- ಸರಿಯಾಗಿ ಮೈ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಕೆಲಸಮಾಡು" ಎಂದು  ಇವೇ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಉಪಮಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.             ಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು; ಈ ಬೊಂಬೆಗಳ ರಚನೆಯೂ ಬದಲಾಯಿತು,  ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಂದಿರ-ಮಕ್ಕಳ ಮನೋಧರ್ಮವೂ ಬದಲಾದವು.  ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯನ್ನು  ಮಾಡಿಡುವ ಬದಲು ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ, ಮುಂಡವಷ್ಟೇ  ಇರುವ ಮಾದರಿಯ ಬೊಂಬೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸಿದವು.  ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ  ಸಿರಾಮಿಕ್ ಮತ್ತಿತರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದ, ಇಡೀ ಆಕೃತಿ ಮನುಷ್ಯರಂತಿದ್ದರೂ ಮುಖಮಾತ್ರ   ಕಣ್ಣು-ಮೂಗು ಮುಂತಾದ ಯಾವ ಅಂಗಗಳೂ ಇ...

ಮೂರು ಪಾತಳಿಗಳ ಮೇಲಾಟ...        ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರದಿಂದ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾವೇರೀನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣತೀರದಲ್ಲೇ ಸಾಗಿದರೆ ಹನಸೋಗೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ. "ಏಕಾಂತದೇಶೇ ಸರಿತೋಸಮೀಪೇ " ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಸ್ಥಳವದು.  ಅಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ  ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇತುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ![ಅದರ ಹಿಂದಕ್ಕೂ-ಮುಂದಕ್ಕೂ ಇನ್ನೂ ರಸ್ತೆಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸರಿ!!]  ನದೀತೀರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀರದ ಚಾಪಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನನಗೆ  ಈ ಪರಿಸರ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನವೆನ್ನಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ  ಹಾಗೇ  ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನನಗೆ ಈ ಒಣಗಿನಿಂತ ಮರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ದೃಶ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಸ್ವಾರಸ್ಯವೆನ್ನಿಸಿತು. ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡೆ.          ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಆ ಒಣಗಿ ನಿಂತ ಮರವೇ. ಅದರ ನಿಲುವು  ಉದ್ದುದ್ದ[ಎತ್ತರ],  ಹಾಗಾಗಿ ಉದ್ದ ಮಾದರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೇ   ಆಯ್ದುಕೊಂಡೆ.  ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಸೇತುವೆ ಇವು, ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾತಳಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ.  ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಮರವಾದರೋ ನಿಲುವು ಉದ್ದವಾದರೂ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಭಿಮುಖವಾದ ಮೂರನೇ ಪಾತಳಿಯನ್ನು ಆಗಮಾಡಿಸಿವೆ.  ಹಾಗೇ ವಸ್ತುವಿಭಿನ್ನತೆಯಿಂದಲೂ ...